Interview met Monica Haak

Eind juni verscheen een nieuwe Young Adult van de hand van Monica Haak, Wat niemand weet. Een indringend portret over twee jonge mensen die kampen met een eetstoornis. We gaan graag in gesprek met de schrijfster, om er achter te komen wat haar tot het schrijven van dit jeugdboek heeft gebracht, en om haar natuurlijk een beetje beter te leren kennen! 

Jammer genoeg zat een live ontmoeting er deze keer niet in, dus we gingen voor het emailcontact, maar dat leverde gelukkig ook een levendige conversatie op!

Monica, je hebt een baan als Orthopedagoog bij de GGZ. Voor veel mensen klinktdit toch als Chinees, dus het is misschien leuk om in je eigen woordenuit te leggen wat je precies doet? Hoe ziet een dag op het werk er uitvoor jou?

"De GGZ is de geestelijke gezondheidszorg. Ik werk in de specialistische variant en dan met kind en jeugd t/m 18 jaar en hun systeem.

Mijn dagen zijn gevuld met gesprekken met de kinderen, jongeren en hun ouders, leerkrachten, huisartsen, diëtisten, Veilig Thuis, verzuimcoördinatoren, leerplicht en noem zo maar op. De problematiek waar ik mee in aanraking kom is zeer divers. Van autisme, ADHD en hoogbegaafdheid tot lichte eetproblematiek, systeemproblematiek, dwang, trauma's en het horen van stemmen bijvoorbeeld.

Het is heel uitdagend! Maar, per 1 augustus a.s. ga ik over naar een nieuwe baan. Ik werk dan op een middelbare school als orthopedagoog en begeleid daar leerlingen en hun ouders en leerkrachten bij verschillende problemen als angst, depressie, planning, leerkracht-leerlinginteractie, ADHD, autisme, zelfbeeld en noem zo maar op. Het is alleen minder complex en heftig dan in de sGGZ en dat is voor mij fijn, omdat het met schrijven erbij teveel druk op mijn legde in de andere sector."

Werk je fulltime en ben je daarnaast auteur? Of hou je echt ruimte vrijin je werkschema om te schrijven?

"Nee, ik wissel het echt af! Mijn schrijverschap is flink gegroeid en ik red het niet meer met in de avonden en weekenden schrijven, omdat ik ook schoolbezoeken doe.

Ik werkte in de sGGZ 24 uur (drie dagen) en alles rondom het schrijverschap deed ik dan in de overige twee dagen. Vanaf augustus draait dit om. Dan werk ik twee dagen als orthopedagoog en drie dagen als schrijver."

Hoe lang schrijf je al?

"Al zolang ik me kan herinneren. Ik heb mezelf leren lezen en schrijven in de kleuterklas, omdat ik geen geduld had met wachten tot groep drie. Ik schreef toen kleine gedichtjes (die eindigden altijd met: 'Klaar is Kees'). Toen ik tien was schreef ik mijn eerste echte boek over een meisje in een magische wereld, wat later is herschreven tot 'Een missie vol magie'! Mijn eerste publicatie was in 2017, met een self-publishing versie van Voor verdriet heeft niemand tijd, die toen Fatale Beloftes heette. En sinds 2020 ben ik uitgegeven schrijver bij een officiële uitgeverij."

Door het thema van je nieuwste boek, lijk je het schrijven te combinerenmet je baan bij de GGZ. Is schrijven voor jou een middel om je emotieseen plek te geven?

"Klopt! Mijn werk als orthopedagoog en als schrijver gaan hand in hand. Het is mooi om input uit het werkveld te gebruiken voor inspiratie, correctie of beleving. Het is ook een manier voor mijzelf om te verwerken, vooral als het om problemen gaat die dichtbij komen door eigen ervaring."

Hoe oud was je toen je eerste boek werd uitgegeven?

"Mijn eerste publicatie was, zoals ik al eerder benoemde, een self-pub in 2017. Ik was toen 21 jaar en schreef het tijdens mijn studie pedagogische wetenschappen in de hoorcolleges (oeps). Later is dit boek verschenen als Voor verdriet heeft niemand tijd in 2020, dus ik was 24 jaar toen mijn eerste boek verscheen bij een uitgever."

Heb je hobby's?

"Ik ben een boekenwurm in hart en nieren. Ik heb heel veel hobby's (hallo ADHD!). Hardlopen, koken, lezen, tekenen, pianospelen, yoga, schrijven, puzzelen, skeeleren, wandelen, fietsen, uit eten gaan, met mijn katten spelen, kleien, houtbranden, het houdt niet op!"

Wat is het laatste boek dat je las?

"Atmosphere van Taylor Jenkins Reid. Mijn favoriete auteur op dit moment en ook mijn favoriete boek van haar!"

Welk boek zal je nooit meer vergeten?

"Ik denk Caraval van Stephanie Garber, omdat haar magische manier van schrijven me zo onwijs betoverd heeft. Dit probeer ik altijd een beetje te evenaren in mijn jeugdfantasy boeken."

Van welk boek had je gewild dat jij het had geschreven?

 "The Hunger Games-serie! Dat is mijn all-time favoriet en ik heb die serie echt al zeven keer herlezen. Mega gaaf!" 

Als je één bekend persoon (nationaal of internationaal) zou mogen kiezenom je boeken te promoten, wie zou je dan kiezen en waarom?

"Carry Slee. Zij is echt mijn jeugdheldin en mijn boeken zijn qua thematiek natuurlijk gelijk aan die van haar. Sommige bloggers noemen mij 'De nieuwe Carry Slee', of zelfs 'Carry Slay', de moderne versie. Dat vind ik echt een eer, dus als Carry Slee herself mij zou erkennen en promoten... WAUW!"

Hoe probeer je contact te houden met je lezers?

"Ik ben daar heel actief in! Je lezers zijn zo belangrijk én leuk! Ik zit op Instagram, TikTok en Facebook. Ik heb ook een eigen website waarop een agenda staat met evenementen waar ik bij aanwezig ben, zodat lezers ook kunnen zien waar ze mij kunnen treffen. Ik ga dan dus ook vaak naar evenementen, scholen, etc. Soms doe ik live sessies op Instagram, ik beantwoord eigenlijk altijd DM's en probeer zoveel mogelijk recensies, foto's en reacties te bekijken."

Je nieuwste jeugdroman Wat niemand weet gaat over jongeren meteetstoornissen. Vanwaar het idee om dit verhaal te vertellen?

"Ik heb heel vaak in mijn caseload op werk jongeren met een eetstoornis gehad. Zowel meisje als jongen, zowel anorexia, boulimia als eetbuistoornis. Ik werkte niet bij een kliniek die gespecialiseerd is in eetproblematiek, dus wij behandelden alleen lichte of beginnende eetproblematiek, maar desalniettemin was de prevalentie hoog. Daar wilde ik iets mee. Zelf heb ik ook altijd gestruggeld met mijn gewicht en zelfbeeld en eigenlijk ook mijn genen, want ik kom snel aan. Nog steeds vind ik dit soms moeilijk, dus ik wilde meerdere kanten belichten. De eeuwige onzekerheid, maar ook het escalatiegevaar."

Hoe lang heb je er over gedaan om dit boek te schrijven?

"Iets meer dan een jaar. Ik probeer elk jaar een Young Adult- en een jeugdboek uit te brengen." 

Is het een boek voor jongeren? Of zie jij het breder?

Aangezien ik als negenentwintigjarige ook nog 'aan' ga op de problematiek, denk ik dat het niet beperkt is tot een leeftijd. De meeste herkenning zal zitten rond de doelgroep van jongeren, vooral omdat de personages in die leeftijdscategorie vallen. Maar het is naar mijn mening zeker breder.

In het persbericht wordt er gesproken over het doorbreken van een taboe.In hoeverre is het nog steeds een taboe? En komt dat taboe vanuit de samenleving, leeftijdsgenoten, of de cliënten zelf?

"Ik denk dat we in een hele mooie verschuiving zitten waarin al zoveel meer bespreekbaar is dan jaren geleden, maar nog steeds ook denk ik dat er binnenin een persoon veel meer gebeurt dan diegene naar buiten brengt. Begrijpelijk ook, zeker gezien sociale media en het gemak waarmee haat-comments geplaatst zijn. Ik zeg ook zeker niet dat je altijd maar al je diepste geheimen de wereld in moet brengen, maar als je met een probleem zit wat zo'n impact op jou heeft (en ook op je omgeving), dan zou ik het je gewoon gúnnen dat het bespreekbaar is. Dat je voelt dat je kan aangeven: 'Help, er gaat iets niet goed. Ik heb geen behoefte meer om te eten, of ik eet juist als ik me rot voel en ik weet niet hoe ik moet stoppen.' Of hoe het zich voor jou uit, natuurlijk. (H)erkennen is zo belangrijk en daarmee zeg je helemaal niet dat je zwak bent of iets niet (meer) zelf kunt. Maar, je zet wel iets in beweging wat kan leiden naar hulp, een oplossing of in ieder geval verbetering van je problemen.

Ik denk dus dat het een combinatie is van mensen zelf (niet alleen cliënten) en het niet durven/willen delen, én de maatschappij die soms genadeloos kan zijn op internet."

Wat hoop je specifiek met je boek te bereiken? Of is er geen echt doel?

"Allereerst natuurlijk zoveel mogelijk mensen bereiken, zodat meer en meer lezers zich kunnen herkennen in mijn verhalen en er troost, hoop of verbinding uit kunnen halen. Daarnaast voor mijzelf zou ik het gaaf vinden als mijn boeken een prijs winnen of een verfilming krijgen. Vooral dat laatste, met ook Carry Slee in het oog, zou ik geweldig vinden. Ik heb in 'Spijt' van haar gefigureerd en ik weet hoe tof een boekverfilming is, dus ik gooi dit met liefde in het universum!"

Is het verhaal van Vaya en Jesse uit de realiteit gegrepen? Bestaan Vaya en Jesse?

"Niet direct en niet in zijn totaliteit. Kenmerken zeker! Mijn personages zijn vaak een mix van verschillende uiterlijke en innerlijke kenmerken van mensen om me heen, uit verhalen die ik lees of uit mijn fantasie. Voor wat hen overkomt geldt hetzelfde: Ik bedenk wat, ik hoor wat, ik zie wat en ik ervaar wat, en dat alles voeg ik samen."

Hoe kies je de namen van je personages?

"Ik doe altijd bij ieder manuscript wat ik ga starten een 'vraag'-sticker op Instagram in mijn story, waarin ik volgers oproep hun naam in te sturen. Uit dat hele poeltje namen kies ik al mijn personages. Ik krijg vaak rond de honderd namen ingestuurd, dus ik kan niet alles gebruiken, maar ieder personage in mijn boek heeft wel een naam uit het poeltje. Vaak bewaar ik namen ook nog voor volgende boeken." 

Als je een verhaal zoals dit schrijft, met veel moeilijke thema's erin,hoe probeer je te bepalen welke emotionele lading een goede balans isvoor jou als schrijver?

"Wat een lastige vraag! Ik denk dat mijn antwoord niet heel bruikbaar is, maar... Ik doe het op gevoel. Ik probeer me echt in te leven in mijn personages en aan te voelen wat ik zou doen/denken/voelen in zo'n moment. Ik schrijf vaak zonder nadenken, alsof de personages mij overnemen. Als ik het nalees en kippenvel krijg bij bepaalde scènes waar emoties hoog oplopen, heb ik het goed gedaan." 

Als je boek een soundtrack mocht hebben, dan staat daar waarschijnlijk We are the champions op, maar is er een ander nummer dat er niet op mag ontbreken dan?

"Haha, wat leuk! Ja, We are the champions is onmisbaar, inderdaad. Ik zou ook Let you down van NF toevoegen. Dit is eigenlijk het lied dat ik tijdens het schrijven in mijn hoofd had voor Jesse. Uiteindelijk is dit niet in het boek verschenen, maar dit is wel mijn connectie met hem." 

Zijn jullie ook nieuwsgierig geworden naar Wat niemand weet of hebben jullie misschien nog een vraag voor Monica? Stel hem onder onze posts op social media, en misschien wordt hij wel beantwoord!