De jongen die Auschwitz tekende - Thomas Geve RECENSIE

Recensie: De jongen die Auschwitz tekende - Thomas Geve

Een kind vertelt en tekent de waarheid over Auschwitz

Getuigenissen over het leven in concentratiekampen tijdens de Tweede Wereldoorlog bereiken moeilijk de massa. Volgens Thomas Geve is dat mede het gevolg van opgelegd zwijgen. Als kind van 13 jaar wordt hij samen met zijn moeder naar Auschwitz verbannen. Hij overleeft de verschrikkingen in dit kamp en achtereenvolgens de dodenmars aan het eind van de oorlog naar Gross-Rosen en Buchenwald in het finale stadium. Hij legt alles wat hij beleefde vast in tekeningen, die hij verbergt in een matras. Ze blijven achter in Auschwitz. Direct na de oorlog maakt hij ze opnieuw met een feilloos geheugen voor details. De bereidheid om zijn unieke getuigenissen het licht te laten zien reikt nooit ver bij uitgevers.

Pas in 2019 in Zwitserland, waar hij na de oorlog op krachten komt, volgt de doorbraak. Charles Inglefield, een Zwitser, komt door een folder over een tentoonstelling met de titel De kinderen van Buchenwald, met Greve in aanraking. Hij herschept de eerder uitgegeven  kleinschalige werken van Thomas in 1950 en 1980 in  een nieuwe uitgave, De jongen die Auschwitz tekende. Gewijzigde taal en structuur, geënt op nieuwe inzichten en geïllustreerd met tachtig tekeningen.

Het kind Geve legde zijn indrukken vast voor zijn vader, die de oorlog in Engeland doorbrengt. Nu heeft iedereen de gelegenheid om kennis te nemen van de getuigenis van een kind. Een eerlijk epos van een jongen, niet gehinderd door politieke opvattingen, opgetekend in alle naïviteit die daaraan kleeft.

Kampnummer 127003 verhult niet de waardering voor de enkelingen in de kampen die beseffen dat ze zich bezondigen aan bestialiteit, maar zich er niet los van durven maken. Maar vooral toch een aanklacht tegen de ontmenselijkte nazi’s en hun buitensporige wreedheden. De jonge Geve heeft een grote overlevingsdrang. De manier waarop hij dit omschrijft grijpt je naar de keel. Hoe ongelooflijk diep mensen kunnen zinken. Zo vreselijk raak geschetst, gevangen in simpele tekeningen die juist in de eenvoud het wezen raken. Geen spiegel in concentratiekampen want nazi’s willen zichzelf niet in de ogen kijken….

Vernedering van de Joodse (jonge) mens, van wie grote vindingrijkheid wordt gevraagd om de barbaarsheden iedere keer opnieuw te kunnen overleven. Zelfs de horden aan vlooien staan in slagorde opgesteld. De Geve van nu schrijft het zo indringend op. De kameraadschap, de vijftien seconden die hij bevecht om nog één keer zijn moeder te zien, die in 1944 het leven laat. Gevangenen die elkaar met galgenhumor door schrijnende omstandigheden slepen. Tot op het bot vermagerde mensen die elkaar niet verstaan,maar aan een gebaar genoeg hebben om elkaar te begrijpen.

De beulen van Auschwitz en Buchenwald die het in de broek doen als de bommen van de geallieerden vallen en met de Russen voor de deur nog gauw duizenden gevangenen een ellendige dood bezorgen. Deze, de mannen die enige tijd later de machtigste posities in het naoorlogse Duitsland bezetten. Een beetje cynisme in de vorm van realisme is Geve van harte gegund.

Wie iets van het leven, of beter gezegd wellicht de dood, in een concentratiekamp wil begrijpen kan niet om dit boek heen.

Recensie: De jongen die Auschwitz tekende - Thomas Geve