Stramer – Mikołaj Łoziński RECENSIE

Recensie: Stramer – Mikołaj Łoziński

Stramer is het verhaal van de Poolse Nathan Stramer en zijn gezin. Nathan is uit Amerika terug gekomen naar Polen om met zijn grote liefde te trouwen. Samen stichten ze een gezin en hebben ze grote dromen voor hun kinderen. Alle alledaagse zorgen en dromen worden echter klein wanneer de Tweede Wereldoorlog nadert en het leven als Joods gezin steeds moeilijker wordt.

Het verhaal van Stramer komt in eerste instantie wat moeizaam op gang. Nathan kan in het begin zelfs wat irritatie oproepen omdat hij zo eigenwijs is en daarom steeds werk of geld verliest. Naarmate de kinderen ouder worden en steeds meer hun eigen leven gaan leiden worden het verhaal interessanter. Het verhaal laat je pas echt niet meer los als de dreiging van de Tweede Wereldoorlog dichterbij komt en alle gezinsleden proberen een veilige plek te vinden.

Mikołaj Łoziński schetst in Stramer een duidelijk beeld van een Pools provinciestadje in het begin van de twintigste eeuw en hoe het leven er toen uitzag voor een groot Joods gezin. Juist het gewone van het leven, tenminste in het begin van het verhaal, maakt Stramer zo bijzonder. Door dit ‘gewone’ aan het begin leer je de familie Stramer goed kennen en is het contrast met het ongewone als de eerste tekenen van Jodenhaat beginnen des te groter. En komt het verhaal en het absurde van de oorlogstijd nog harder binnen. Er zijn al talloze boeken geschreven over Joden in de oorlog maar mits goed geschreven, en dat is Stramer, blijven deze verhalen de lezer raken hoeveel ze er ook gelezen hebben.

De schrijfstijl van Mikołaj Łoziński is toegankelijk en gemakkelijk leesbaar. Tegelijkertijd weet hij steeds veel tussen de regels door te zeggen door juist bepaalde gebeurtenissen niet expliciet op te schrijven. Dit doet hij zo subtiel dat het pas tegen het einde van Stramer begint op te vallen. Mikołaj Łoziński weet met zijn schrijfstijl het verhaal tot leven te wekken en zorgt ervoor dat je als lezer het verhaal voor je kunt zien. Stramer heeft een semi-open einde, het einde is op meerdere manieren in te vullen door het niet expliciet beschrijven hoe het eindigt. In Polen is het vervolg op Stramer al verschenen en dit gegeven maakt extra nieuwsgierig naar hoe het met iedereen is afgelopen.

Samengevat is Stramer een mooie roman die wat stroef begint maar zeker de moeite waard is om door te lezen.

Recensie: Stramer – Mikołaj Łoziński