Overgave op commando- Nadia de Vries RECENSIE

Recensie: Overgave op commando - Nadia De Vries

De Nederlandse schrijfster en essayist Nadia De Vries krijgt steeds prominenter een stem in de Nederlandse literatuur. Ze publiceerde eerder Engelstalige poëzie en debuteerde in 2019 met de essaybundel Kleinzeer. Haar eerste roman, De bakvis, viel op door haar scherpe stijl en thematische lef en werd prompt genomineerd voor de Boekenbonprijs. In haar tweede roman, Overgave op commando, laat De Vries opnieuw zien dat ze een uniek geluid  en een plaats heeft binnen de Nederlandstalige literatuur.

Het boek vertelt het verhaal van Schelvis, een jonge vrouw of man – de auteur lijkt dat in het midden te laten, recensenten, zijn verdeeld - die opgroeit in een kustplaats waar werken in de staalfabriek of het distributiecentrum het lot lijkt te bepalen. Schelvis probeert te ontsnappen aan dat voorbestemde leven en verhuist naar de stad. Daar sluit hij/zij zich aan bij een woongroep, neemt allerlei baantjes aan, en zoekt aansluiting bij mensen die het leven zin of richting zouden kunnen geven. Maar telkens loopt hij/zij vast. Het verleden blijft kleven, en de wereld waarin hij/zij terechtkomt is even meedogenloos als de wereld die hij/zij ontvluchtte.

De stijl van De Vries is direct en bij momenten bijtend. Ze schrijft met een scherp gevoel voor ironie en zet situaties neer die tegelijk pijnlijk en grappig zijn. De taal is rijk, maar nergens overdreven literair of afstandelijk. Vooral de gedachten van Schelvis – soms wrang, soms wanhopig, maar altijd raak – zorgen ervoor dat je als lezer dicht bij het hoofdpersonage blijft. Schelvis is een intrigerend hoofdpersonage: slim, gevat en opstandig, maar tegelijk kwetsbaar en verloren. Je leeft mee, zelfs als hij/zij zich afsluit of mensen wegduwt. De worsteling met sociale afkomst, erkenning en de vraag of je wel echt kán ontsnappen aan je achtergrond, maakt het verhaal herkenbaar voor wie zich ooit een buitenstaander voelde. De andere personages – huisgenoten, collega’s, geliefden – zijn vaak karikaturaal, maar dat past bij het perspectief van Schelvis zelf, die alles observeert met een mengeling van sarcasme en moedeloosheid. Wat deze roman bijzonder maakt, is hoe De Vries grote thema’s als ongelijkheid en sociale afkomst op een invoelbare manier aanpakt, zonder belerend te worden. Ze roept vragen op over wat het betekent om vrij te zijn, of het mogelijk is om echt los te komen van je achtergrond, en wat dat proces met zich meebrengt. Overgave op commando is een beknopt maar krachtig boek dat blijft hangen. De Vries schrijft met precisie en eerlijkheid, en weet pijnlijke onderwerpen te raken zonder ze op te dringen. Het is een aanrader voor lezers die houden van eerlijke, scherpe literatuur met inhoud.

Recensie: Overgave op commando – Nadia De Vries