Ik, de ander - Jante Wortel RECENSIE

Recensie: Ik, de ander – Jante Wortel

Jante Wortel geldt als een van de opvallendste nieuwe stemmen in de Nederlandse literatuur. Haar debuut Weerlicht (2022) werd enthousiast onthaald en genomineerd voor de Bronzen Uil, het Beste Boek voor Jongeren en de Hebban Debuutprijs. In haar debuut viel ze op door haar scherpe blik op menselijke relaties en psychologische ontregeling. Dit past ze opnieuw toe in haar tweede roman Ik, de ander. Opnieuw kiest ze voor intieme situaties, minimale stilistische middelen en een onderhuidse spanning die zich langzaam, maar onverbiddelijk opbouwt.

In Ik, de ander volgt de lezer een jonge vrouw die verstrikt raakt in een relatie die even intens als ontwrichtend is. In het begin lijkt er vooral een sterke aantrekkingskracht: een partner die haar ziet, begrijpt, begeert, na een eerdere negatieve ervaring.  In die extreme begeerte sluimert echter iets donkers. Hij vertelt haar dat hij haar het liefst zou opsluiten, ergens waar niemand haar kan bereiken. Ze negeert de angst, want ze wil geloven dat zijn obsessie liefde is. Maar wanneer hij toegeeft dat hij soms de drang voelt om haar te bijten tot ze bloedt, wanneer zijn blik te lang blijft hangen in haar nek, wanneer zijn aanrakingen harder worden dan gewenst, groeit langzaam het besef. Ze ontwikkelt een onrust, een intuïtief weten dat wat zij voelt geen liefde meer is, maar angst die zich vermomt als verbinding. Het is precies in die vermenging van aantrekking en afschrikking dat Wortel de lezer meezuigt: de vrouw blijft omdat ze geraakt is, omdat ze hoopt, omdat ze denkt dat zij het verschil kan maken. Zo wordt de relatie een drijfzand waarin elke stap dieper wegzakt.

Wortels stijl is helder, heel sober en snijdend. Ze laat overbodige franjes weg en schrijft in heel compacte, directe zinnen. Door die minimalistische aanpak wordt de spanning niet opgebouwd door plotwendingen, maar vooral door wat er in de stiltes gebeurt: in terloopse opmerkingen, in halve blikken, in dreiging die nooit volledig wordt uitgesproken. Die soberheid maakt elke scène tastbaar en pijnlijk dichtbij. De lezer krijgt nauwelijks ademruimte, precies omdat de vrouw dat zelf ook niet krijgt. De lezer voelt dezelfde aantrekking en angst.

De personages zijn doelbewust spaarzaam uitgewerkt: geen uitgebreide achtergronden, geen verklarende context. De vrouw blijft nagenoeg naamloos en daardoor bijna een Jungiaans archetype. Hij is even charmant als onvatbaar; precies dat contrast maakt hem geloofwaardig én gevaarlijk. Wortel toont overtuigend hoe toxische relaties niet beginnen met schreeuwen, maar met aandacht, met zorg, met kleine inschuivende grenzen die steeds moeilijker terug te duwen zijn.

De sfeer van het boek is verstikkend, intiem en voortdurend geladen. Je leest met een knoop in de maag, hopend dat het stopt, maar tegelijk begrijp je waarom het voor haar zo moeilijk is om los te komen. Dat ongemak is geen fout, maar een literaire keuze die werkt.

Ik, de ander is een krachtige, confronterende roman die relationeel geweld toont in zijn subtielste én meest verontrustende vorm. Wortel schrijft met precisie en empathie, zonder sensatiezucht. Het resultaat is literatuur die blijft nazinderen.

Recensie: Ik, de ander – Jante Wortel