Los – Merel Bem RECENSIE

Recensie: Los – Merel Bem

In een poging haar leven weer in eigen hand te nemen, meldt Anja zich aan voor een groepscursus wandelen in Bretagne. Ze heeft in korte tijd afscheid moeten nemen van haar moeder, haar huwelijk en haar huisdier. Introvert, onopvallend en teruggetrokken als ze is, had ze een groepsreis nooit gezien als iets dat bij haar past; en zeker niet iets actiefs als een wandelvakantie. Maar wat als dit de eerste stap is naar een heel nieuwe Anja? Vol goede moed reist ze met haar groepsgenoten af naar de Franse kust. Waar ze zichzelf regelmatig afvraagt waar ze aan begonnen is. Maar toch ook wordt verrast door anderen en zelfs door zichzelf.

Met Los debuteert Merel Bem als literair auteur. Professioneel schrijven doet ze al veel langer, onder meer voor de Volkskrant en Harper’s Bazaar. En in 2016 verscheen er van haar hand al een boek over kunst. Los is van heel andere orde. Hierin duikt Bem in het hoofd van de zeer gemiddelde en vooral onopvallende Anja van Dijk. Alleen al de keuze voor deze ontzettend doorsnee naam laat zien hoe goed Bem heeft nagedacht over haar personage – en, naar vervolgens blijkt, haar verhaal in z’n totaliteit.

Wie had immers ooit kunnen voorspellen dat Anja, de vrouw die nu in de keuken uitgehongerd een zak biologische doppinda’s opentrok, die levensgenieter, dat gezelligheidsdier, zich zou opgeven voor een groepscursus wandelen?

Met schijnbaar kleine observaties en beschrijvingen typeert Bem haar hoofdpersoon en alle andere personages in Los. Kleine details waar je misschien ook makkelijk overheen zou lezen, maar die ondertussen heel veel zeggen. Dat het vervolgens niet blijft bij die kleine dingetjes die de auteur en de lezer delen, maakt Los een knap gecomponeerd verhaal. Zo wordt Anja zonder verdere rumoer vergeten tijdens een voorstelrondje. Dat dit gebeurt, wordt niet groter gemaakt dan nodig. Maar het gebeurt wel.

Bem heeft daarmee een heel onderkoelde manier van schrijven en beschrijven, die neigt naar humoristisch, maar misschien meer tragikomisch is. Ze houdt afstand, maar weet ondertussen feilloos de vinger op zere plekken te leggen. Naast Anja zijn alle personages bijzonder, misschien bijna te bijzonder met z’n allen in zo’n groep. Tegelijkertijd kun je je voorstellen dat zo’n groep inderdaad kan bestaan. Want heeft niet iedereen zijn of haar eigen verhaal en eigenaardigheden?

Anja ging op de rand van haar bed zitten. ‘Ik ga op vakantie en ik neem mee…’ zei ze tegen zichzelf, ‘mijn blauwe rugzak, mijn puzzelboekje en mijn dode moeder.’

Anja is een pijnlijk herkenbaar personage voor iedereen die wel eens het idee heeft dat hij/zij over het hoofd gezien wordt. Maar er wel echt is, en zeker een verhaal te vertellen heeft. Het valt Anja dan ook tegen dat ze tijdens de groepsreis gewoon weer even onopvallend is als altijd, hoewel ze hoge verwachtingen heeft van haar eigen transformatie. Na een aantal teleurstellingen komt die ontwikkeling er wel degelijk. Misschien minder groots en meeslepend dan gehoopt, maar ook kleine stapjes kunnen een verschil maken.

Los is niet groot en meeslepend, en soms misschien zelfs wel een tikje saai. Maar wel echt. Uiteindelijk maakt de ontwikkeling die Anja doormaakt van Los stiekem toch een hoopvol boek. Je zou bijna ook zo’n groepsreis boeken. Bijna…

Recensie: Los – Merel Bem