De instrumentalist – Harriet Constable RECENSIE

Recensie De instrumentalist – Harriet Constable

We smullen ervan, historische romans, gebaseerd op een waargebeurd feit. Met De instrumentalist schrijft Harriet Constable een fictieverhaal over het leven van Anna Maria della Pièta, de wereldberoemde violiste. Niet alleen was ze Vivaldi's beste leerling, ze werd ook zijn muze. Constable neemt ons mee naar het Venetië van 1704.

Anna Maria della Pietà weet één ding zeker, ze zal niet eindigen zoals veel andere kinderen in weeshuis Santa Maria della Fava. Zij heeft namelijk een talent, het bespelen van de viool. En niet alleen dat, het bespelen van het instrument geeft haar geest de mogelijkheid om zelf muziekstukken te componeren. Samen met haar leraar Antonio Vivaldi weet ze steeds weer een stapje hoger op de ladder te klimmen. Maar haar ambitie is niet voldoende, en daar komt ze stapje voor stapje steeds meer achter.

Constable heeft zich duidelijk goed verdiept in de tijd waarin het verhaal zich afspeelt en het leven van de violiste en componist. De schrijfster neemt je mee naar het Venetië van toen en de sfeer van de stad is heel erg voelbaar. Ondanks dat het grootste deel van het verhaal zich binnen in het weeshuis afspeelt, heeft de schrijfster de plek Venetië subtiel verwerkt; bijvoorbeeld door de vier delen waaruit het boek bestaat de Italiaanse getallen te geven, maar ook door het vervoer door de gondels en de prachtige theaters en het leven daaromheen te benoemen.

“Weet dat je geliefd was staart hen aan vanaf het perkament. Verleden tijd. Voltooid.”

Al snel sluit je als lezer Anna Maria in je hart. Ondanks dat ze niet het meest sympathieke kind voor de mensen om haar heen is, heeft ze een duidelijk doel. In een tijd die zo anders is dan het onze, waar vrouwen nog geen stem hadden, was het extra moeilijk iets te bereiken. In De instrumentalist voel je de ambitie van Anna Maria van elke pagina afspatten, eerst als kind, later als tiener, maar vooral als vrouw die niet wil eindigen in een huwelijk waarin ze uitgehuwelijkt is. Ze wordt maestro, want alleen dan weet ze zeker dat ze kan blijven spelen. Aan die woorden houdt ze vast.

De instrumentalist laat zien dat hoop alles is wanneer je 'niks' hebt. Een leven waarin je weet dat je niet 'gewenst' was, waarin je elke dag weer zware huishoudelijke taken moet doen en nooit de muren van het weeshuis verlaat, is deprimerend. Constable weet deze depressieve sfeer prachtig onder woorden te brengen in deze roman. Anna Maria 'ziet' het leven in kleuren, zwart en donker wanneer het zwaar is, groen, rood, geel wanneer zij op de viool speelt. Door deze manier van schrijven weet de auteur een diepere laag in het verhaal te brengen.

“Het zijn maar een paar maten, maar het voelt voor haar als een levenselixer, geeft haar energie, alsof ze een nieuw deel van haar geest ontdekt.”

En die diepere laag is er. Het is even doorbijten in het begin. De schrijfstijl kan afschrikken. Zinnen missen werkwoord of onderwerp, waardoor het stilistisch niet fout geschreven is, maar anders is. Soms verwarrend. Maar ben je eenmaal gewend aan de schrijfstijl, dan ontdek je dat het perfect bij de sfeer van het verhaal past. Zet je op de achtergrond de heerlijke klanken van een van Vivaldi's prachtige muziekstukken op, dan verdwijn je echt even naar een andere tijd.

De instrumentalist is geen snel verhaal. Soms is het donker. Soms is het licht. Het blijft hoopvol. Vooral een ode aan de viool. Het laat zien dat succes je niet komt aanwaaien, maar dat niks onmogelijk is. Na het dichtslaan van het boek zou je je zo kunnen voorstellen dat dit het leven is dat Anna Marie della Pietà heeft geleid. Een debuut om niet snel te vergeten; een aanrader voor elke liefhebber van klassieke muziek.

Recensie De instrumentalist – Harriet Constable