Live to tell - Robbert Blokland RECENSIE

Recensie: Live To tell - Robbert Blokland

Live To Tell: durende worsteling met hiv en aids in Nederland

In Live To Tell zoomt Robbert Blokland, bijgestaan door co-auteur Matthijs le Loux, in op het monster aids dat in de tachtiger en negentiger jaren van de vorige eeuw vele duizenden slachtoffers maakte. De dood beheerste het leven!

Hoewel na het uitvinden van de combinatietherapie de daaraan gelieerde pillen het overlijden voorkomen, zijn er nog volop redenen om op het fenomeen in te haken. Het aantal jonge mannen dat seks heeft met partners van hetzelfde geslacht neemt toe.

Pijn

Voor een deel van hen het gevolg van het er maar op los leven en het nemen van te grote risico’s. Maar hoopgevend was het afnemen van het totale aantal hiv-gevallen in de periode 2010-2020 van 1.157 naar 434. Een virus, niet meetbaar en dus niet overdraagbaar.

Blokland, die als zovelen grote moeite had om uit de kast te komen, wilde het naadje van de kous weten. Hij verdiepte zich in het virus en met wat het uitrichtte in gesprekken met meer dan vijftig betrokkenen.

Daaruit komt een beeld van onbeschrijflijk lijden tevoorschijn in de tijd dat er geen afdoend medicijn was en de mededeling van een (huis)arts gelijk stond aan een doodvonnis. De angst voor het human immunodeficiënty virus stapelde zich bovenop de afkeurende mening van de massa over homoseksualiteit. Zo in de geest van ‘eigen schuld dikke bult'. Een kinderwens de nek omgedraaid, vriendschappen beëindigd, relaties verkild.

Schrijnende voorbeelden waarbij de slachtoffers hun ware vrienden leerden kennen.

Medeleven

Mannen als Roel Coutinho en Joep Lange waren volhoudende voortrekkers in het bijsturen van de Nederlander.

De moedige zanger Rene Klijn zorgde met een tv-optreden voor een wake-upcall. Het lied Mr.Blue werd daarmee van een niemendalletje opgewaardeerd tot een tophit.

Nee, voor het uithangen van de vlag was toen en is ook nu nog geen aanleiding.

Bill Clinton deed de uitspraak dat over tien jaar het schrikbeeld naar de annalen zou verdwijnen, kwam niet uit.

Anderen, zoals leden van ons koningshuis, met prinses Mabel in een leidende rol, zorgden ervoor dat hiv van de negatieve lading werd ontdaan.

Vrouwen bleven in een achtergestelde positie. Wanneer ze in een groep met hiv patiënten aandacht vroegen voor problemen met menstruatie en bevalling dan reageerden de mannen met gadver en gingen schouderophalend verder met hun seksfuiven.

Actualiteit

Angst heeft plaats gemaakt voor schaamte, schuld en stigma op diagnose. In ziekenhuizen komt het nog voor dat wanneer iemand met hiv binnen komt een verpleger roept dat er weer een met aids op de stoep staat. En zolang het in die wereld niet wordt begrepen hoe de vork in de steel zit valt er veel te (over)winnen.

Medicijnen zijn duur en in Afrika niet betaalbaar. De auteur(s) leggen terecht het accent op pijn en onbegrip.

De taak die ze op zich namen laat geen ruimte voor mensen die anders geaard zijn en het niet kunnen begrijpen dat de medemens, die ze zijn/haar opvatting gunnen, zo risicovol door het leven gaat.

Maar het opschudden van het collectieve geheugen is een geslaagde missie.

Meer slachtoffers van griep dan van aids, nou dan? Een te groot accent daarop zet een rem op het bijsturen van het collectieve geheugen.

Recensie: Live to tell - Robbert Blokland

Live to tell

Bestel nu

Auteur:
Robbert Blokland
Verschenen:
4 november 2025
Uitgave:
ISBN 9789400518667
Uitgever Lev.
336 pagina's
Uitgever:
Lev.
Genre:
Non-fictie

Onze waardering:
Members waardering:

(0 stemmen)
Omschrijving:

Het verhaal van de impact van hiv en aids op de Nederlandse samenleving en de lhbtiqa+-emancipatie. Aan de hand van persoonlijke gesprekken onderzoekt het stigma's, mediabeeldvorming en maatschappelijke ontwikkelingen.

Met hiv diende zich in de jaren tachtig een nieuw, onbekend virus aan dat vooral in de eerste jaren in Nederland duizenden dodelijke slachtoffers eiste. In de eerste jaren was een hiv- of aidsdiagnose een doodvonnis. Het zadelde met name homoseksuele mannen – maar zeker ook vrouwen – op met een stigma dat zich na decennia nog steeds moeilijk laat doorbreken. Dankzij medische vooruitgang en betere voorlichtingscampagnes veranderde dat: hiv werd een chronische en – met medicatie – niet overdraagbare aandoening. Dat maakt het makkelijk om te vergeten hoe groot de impact van de aidsepidemie in Nederland was.

Live to tell belicht iconische momenten die het Nederlandse collectieve geheugen hebben gevormd, zoals de ontroerende televisie-uitzending in 1992 waarin zanger René Klijn met Paul de Leeuw openhartig over zijn naderende dood sprak. Humberto Tan vertelt over zijn broer die aan aids overleed, prinses Mabel over haar werk als activist en long-term survivor Erwin van Rheenen over hoe het is om al 40 jaar met het virus te leven. Ook komen minder gehoorde stemmen aan bod: vrouwen, lifetime survivors die met hiv werden geboren, en migranten die in Nederland ontdekten dat ze het virus hebben.

Live to tell bevat interviews met meer dan 50 betrokkenen, van de eerste artsen die de mysterieuze nieuwe ziekte probeerden te begrijpen tot de huidige generatie die opgroeit met hiv als chronische aandoening. Het biedt zowel een historisch overzicht als persoonlijke getuigenissen van een gemeenschap die veerkracht toonde in donkere tijden.